CZĘŚĆ 4
…Wybiegliśmy z gabinetu tak szybko, że Nina zgubiła po drodze rękawiczkę. Na korytarzu pachniało środkiem do mycia podłóg i mokrymi płaszczami. Maksym szedł pierwszy, Wiktor trzymał telefon przy uchu, a ja ściskałam list Antona pod kurtką.
— Kto próbuje odebrać dokument? — zapytałam.
— Kierownik nie chce powiedzieć przez telefon — odpowiedział Wiktor. — Mówi, że ta osoba ma pełnomocnictwo.
— Do czego?
— Do dokumentacji Izy.
Poczułam, że serce podchodzi mi do gardła.
Przed budynkiem czekał samochód. Maksym otworzył mi drzwi, ale zatrzymałam go gestem.
— Nie będziesz już decydował za mnie.
— Nie zamierzam.
— I nie będziesz zabierał Izy nigdzie bez mojej zgody.
— Nie zamierzam również.
— Dobrze. W takim razie jedziemy razem.
Klinika mieściła się w niskim, jasnym budynku między apteką a zakładem szewskim. Była dziewiętnasta czterdzieści. W recepcji paliła się jedna lampka, a kobieta za ladą trzymała w dłoni pęk kluczy.
— Pan Maksym? — zapytała. — Kierownik czeka w archiwum.
— A mężczyzna, który chciał odebrać dokumenty?
— Jest tam.
Weszliśmy do pomieszczenia z metalowymi szafami. Anton stał przy biurku. Był chudszy, niż go zapamiętałam. Miał podbite oczy, nierówno zapięty płaszcz i bliznę przy skroni.
Kiedy mnie zobaczył, cofnął się o krok.
— Julia.
— Nie mów mojego imienia tak, jakbyś miał do niego prawo.
Przyjął to bez protestu.
— Masz rację.
Maksym stanął między nami.
— Kto chciał odebrać dokument?
Kierownik wskazał na starszego mężczyznę przy szafie. Był to Roman, kuzyn Galiny, którego znałam z jednego spotkania. Trzymał skórzaną teczkę i uśmiechał się zbyt spokojnie.
— Pani Galina zostawiła mi pełnomocnictwo — powiedział. — Jej majątek powinien przejść na Maksyma, ale dokumentacja dziecka jest sprawą rodzinną. Chciałem ją zabezpieczyć.
— Bez mojej wiedzy? — zapytałam.
— Dziecko nie powinno dorastać w takich warunkach.
Maksym zrobił krok naprzód.
— Nie waż się mówić o jej warunkach, skoro to twoja kuzynka przez lata niszczyła tę rodzinę.
Roman uśmiechnął się krzywo.
— A ty nagle stałeś się obrońcą moralności? Twoja matka powiedziała, że Julia urodziła dziecko dla pieniędzy.
— Moja matka kłamała — odpowiedział Maksym.
Roman wyciągnął z teczki kopię zrzeczenia się ojcostwa.
— Dokument jest ważny.
— Nie jest — odezwał się kierownik. — Podpis notariusza znajduje się na formularzu, którego nie używaliśmy w tamtym roku. Poza tym w archiwum mamy oryginalną zgodę obojga rodziców.
Wyjął grubą kopertę z szafy. Nie była szara ani elegancka. Miała pomarańczową pieczęć kliniki i rozerwany róg.
Podał ją mnie.
W środku znalazła się zgoda na zabieg, karta wypisu i rachunek zapłacony w całości przez Antona. Na ostatniej stronie widniała jego prawdziwa sygnatura. Krzywa, nerwowa, ale bez wątpliwości jego.
Anton zamknął oczy.
— Mówiłem ci, że zapłacę — powiedział do mnie. — Nawet kiedy odszedłem, płaciłem przez pośrednika.
— Przez kogo?
Wiktor wyciągnął z kieszeni kilka złożonych kartek.
— Przez sklep spożywczy przy twojej ulicy. Anton zostawiał pieniądze u właścicielki. Galina odbierała je, mówiąc, że przekazuje wszystko tobie.
Spojrzałam na niego.
— Nigdy nie dostałam ani grosza.
— Wiem — odpowiedział Anton. — Zrozumiałem dopiero po jej śmierci.
Roman zaczął nerwowo składać dokumenty.
— To nie ma znaczenia. Anton zrzekł się praw.
— Pod przymusem i na podstawie fałszerstwa — powiedział kierownik. — A poza tym dokument nie został złożony w żadnym urzędzie. Jest tylko kartką, którą ktoś chciał wykorzystać przeciwko rodzinie.
Słowo „rodzina” zawisło między nami ciężko i niezręcznie.
Iza nie była wtedy z nami. Została u sąsiadki, pani Marii, która zgodziła się ją przypilnować. Mimo to myślałam o jej różowej czapce i pytaniu o ojca.
Anton podszedł bliżej.
— Nie proszę, żebyś mi wybaczyła — powiedział. — Chcę tylko poznać córkę. Jeśli pozwolisz, będę przychodził wtedy, kiedy ty zdecydujesz. Mogę zacząć od podwórka i łopaty. Mogę naprawić piec. Mogę czekać latami.
— Nie potrzebuję obietnic.
— Wiem. Dlatego przyniosłem coś jeszcze.
Wyjął z kieszeni małe pudełko po zapałkach. W środku znajdował się dziecięcy bucik, różowy, z odprutym kwiatkiem.
— Kupiłem go, kiedy dowiedziałem się, że urodziłaś córkę. Matka zabrała mi go, mówiąc, że nie mam już dziecka. Znalazłem go po jej śmierci.
Nie dotknęłam pudełka.
— Jeśli chcesz wejść w życie Izy, nie wejdziesz tam jako mój mąż. Nie wracamy do siebie.
— Nie chcę wracać do małżeństwa. Chcę nauczyć się być ojcem.
To była jedyna odpowiedź, której mogłam od niego przyjąć.
Maksym podszedł do mnie i podał mi klucze z metalowym brelokiem w kształcie starego wagonu.
— To klucze do mieszkania nad sanatorium. Jest ogrzewane. Dla ciebie i Izy, jeśli zechcesz.
— Nie kupisz sobie wnuczki mieszkaniem.
— Nie próbuję. Chcę naprawić część tego, co zrobiłem, wierząc matce.
Oddałam mu klucze.
— Możesz pomóc naprawić piec u mnie. Jeśli fachowiec przyjedzie z tobą, pomyślę o mieszkaniu.
Maksym skinął głową. Nie targował się.
Następnego dnia spotkaliśmy się przed moim domem. Iza stała za płotem i obserwowała Antona, który wnosił drewno. W rękach miał pęcherze, a na policzku sadzę.
— Mamo, to ten pan z telefonu?
— Tak.
Anton przykucnął, ale nie wyciągnął do niej rąk.
— Cześć, Iza.
— Widziałeś mojego tatę?
Przełknął ślinę.
— Nie widziałem. Jestem nim.
Dziewczynka zmarszczyła nos.
— Ale tata miał przyjść dawno temu.
Anton spojrzał na mnie. Nie szukał ratunku.
— Wiem. Spóźniłem się bardzo.
Iza długo mu się przyglądała. Potem podała mu różową łopatkę.
— To wykopiesz mi tunel?
— Jeśli pokażesz, gdzie.
Odeszli kilka kroków, a Maksym został przy piecu. Wiktor naprawiał zawiasy przy drzwiczkach, mamrocząc coś pod nosem o złych śrubach.
Wieczorem zadzwoniła Nina. Powiedziała, że odda wszystkie listy i zeznania, nawet jeśli rodzina Galiny będzie ją za to nienawidzić. Roman wyjechał z miasta, zostawiając fałszywe pełnomocnictwo w klinice. Dokumenty trafiły do notariusza, który potwierdził ich nieważność. Nie było widowiskowego procesu ani publicznego zwycięstwa.
Była za to prawda, która wreszcie miała podpisy właściwych ludzi.
Anton nie zamieszkał z nami. Przyjeżdżał w soboty. Za pierwszym razem Iza nie pozwoliła mu wejść do domu. Za drugim poprosiła, żeby przeczytał jej książkę o pociągach. Za trzecim przyniósł własnoręcznie zrobioną drewnianą stację, krzywą i pomalowaną za grubą warstwą farby.
Maksym naprawił piec, lecz nie przestał pytać, czy czegoś nie potrzebujemy. W końcu nauczyłam go, że pomoc nie polega na wchodzeniu bez pytania do czyjegoś życia.
Pewnego wieczoru Iza ustawiła drewnianą stację na parapecie i postawiła obok różowy dziecięcy bucik z odprutym kwiatkiem.
— Mamo — powiedziała — jutro tata przyjedzie pociągiem?
— Nie. Samochodem.
— Szkoda. Pociąg przyjeżdża zawsze wtedy, kiedy człowiek czeka.
Zaśmiałam się cicho. Za płotem Anton zapalał lampę przy naprawionym piecu, a Maksym tłumaczył Wiktorowi, że zawias powinien być prosty.
Iza przyłożyła drewnianą stację do szyby i powiedziała:
— Tato, tym razem nie spóźnij się na mój peron.




