CZĘŚĆ 4
— …do ciebie — dokończył Rogowski.
Nie od razu zrozumiałam jego słowa.
Przez okno widziałam Alika stojącego przy płocie. Miał dwadzieścia jeden lat, czapkę naciągniętą na uszy i szkicownik przyciśnięty do piersi. Nie wiedział jeszcze, że ktoś próbował odebrać mu nie tylko dom Asi, ale także prawo do decyzji o własnym leczeniu.
— Ja niczego nie podpisywałam — powiedziałam.
— Wiem. Pytanie brzmi: kto podpisał się za panią?
Ludmiła pobiegła do skrzynki.
— To pewnie ona — wskazała na mnie. — Może teraz udaje niewinną, bo chce dostać dom.
Snieżana aż cofnęła się pod ścianę.
— Ludmiła, przestań.
— Ty też byłaś przy tym, kiedy wszyscy mówili, że Asia coś ukrywała!
— Byłam. I właśnie dlatego wiem, że się myliliśmy.
Rogowski wyjął z teczki kopię dokumentu. Na dole widniało moje nazwisko, napisane niezgrabnymi literami. Podpis był podobny do mojego, ale nie taki sam. Ja zawsze stawiałam kropkę nad „i” wysoko, niemal nad następną literą. Tutaj kropka leżała ciężko, jak plama atramentu.
— Dokument złożono w klinice wczoraj — wyjaśnił Rogowski. — Wynika z niego, że jako matka zrzekła się pani prawa do dalszych decyzji medycznych dotyczących Alika i zgodziła na sprzedaż domu w celu pokrycia rzekomych długów.
— Nie ma żadnych długów — powiedziałam.
— Właśnie. I dlatego nie został przyjęty.
Ludmiła przestała udawać oburzenie. Jej twarz zmieniła się, jakby ktoś nagle zgasił światło.
— To była tylko oferta — wyszeptała.
— Jaka oferta? — zapytałam.
— Człowiek z miasta chciał kupić ziemię. Dużo zapłacić. Ciotka odmówiła, więc pomyślałam, że po jej śmierci… Przecież dom i tak niszczeje.
— A podpis?
Ludmiła spojrzała na czerwony ołówek leżący obok skrzynki.
— Znalazłam stare dokumenty Wery. Wszędzie był jej podpis. To nie było trudne.
Snieżana zakryła usta dłonią.
— Po co chciałaś sprzedać ziemię?
— Żeby spłacić długi męża — odpowiedziała Ludmiła. — Zostały po nim pieniądze do oddania. Ciotka obiecała mi, że kiedy umrze, pomoże mi przez ten dom.
Rogowski pokręcił głową.
— Nie obiecała. W testamencie napisała, że nie chce, aby pani otrzymała choćby rubla.
Ludmiła usiadła na taborecie. Drewno skrzypnęło pod jej ciężarem.
— Nienawidziła mnie?
— Nie — powiedziałam. — Bała się, że zrobisz z jej ostatniej decyzji targ.
Wzięłam kartkę z biurka. Na odwrocie, pod krótką notatką Asi, widniały słowa zapisane jej twardym pismem: „Wiero, jeśli ktoś spróbuje powiedzieć, że pomagałam z litości, nie wierz mu. Pomagałam, bo kiedyś sama czekałam na pomoc i nikt nie przyszedł”.
Przypomniałam sobie dzień, w którym Mikołaj zginął. Asia stała wtedy przy sklepie, z rękami wsuniętymi w kieszenie brązowego kardiganu. Wszyscy przechodzili obok niej, bo nie wiedzieli, co powiedzieć. Ja podeszłam i podałam jej kubek herbaty. Nic więcej.
Może właśnie ten kubek pamiętała przez całe życie.
Pojechaliśmy do kliniki jeszcze tego samego dnia. Alik siedział w poczekalni, rysując na odwrocie starej ulotki. Kiedy mnie zobaczył, podniósł głowę.
— Mamo, co się stało?
Usiadłam obok niego.
— Asia zostawiła ci swój dom.
Ołówek zatrzymał się nad papierem.
— Mnie?
— Tobie. Ale nie po to, żebyś go sprzedał.
Rogowski położył przed nim dokument.
— W testamencie jest jeszcze jeden warunek. Dom ma pozostać otwarty dla dzieci, które potrzebują miejsca do rysowania i nauki. Pani Asia nazwała to pracownią Mikołaja.
Alik przełknął ślinę.
— Ona pamiętała, że chciałem mieć pracownię?
— Pamiętała wszystko — odpowiedziałam.
Tydzień później wróciliśmy do jej domu. Ludmiła oddała klucze i podpisała oświadczenie, że nie będzie rościć sobie praw do ziemi. Nie poprosiła o przebaczenie. Wiedziała, że pewnych rzeczy nie naprawia się jednym zdaniem.
Snieżana przyniosła dwa kosze drożdżowych bułek, ale tym razem nie zaczęła od plotek. Ustawiła je na stole, dotknęła palcem starej, wytartej ceraty i powiedziała:
— Asia naprawdę kupowała tylko chleb i olej?
— Tak — odparłam.
— A sama jadła?
— Czasem mniej, niż powinna.
Snieżana spuściła głowę.
— Myślałam, że jest skąpa.
— Wszyscy tak myśleliśmy.
Najtrudniej było wejść do małego pokoju, gdzie wisiały rysunki Alika. Wyjęliśmy je ze ściany, wyprostowaliśmy i oprawiliśmy w proste drewniane ramki. Jeden przedstawiał dom z ogromnym kominem. Drugi człowieka o długich rękach, stojącego między dwoma drzewami.
Alik długo patrzył na ten drugi.
— To Asia — powiedział.
— Skąd wiesz?
— Bo zawsze miała ręce w kieszeniach. A mimo to znajdowała sposób, żeby coś komuś podać.
Pierwszego dnia otwarcia pracowni przyszło troje dzieci z sąsiedniej wsi. Jedno narysowało kota bez imienia. Drugie ciężarówkę z drewnem. Trzecie, najmłodsze, postawiło na kartce krzywy dom i obok niego małą postać w brązowym swetrze.
Alik przypiął rysunek do ściany.
Przy drzwiach ustawiliśmy metalową skrzynkę. Nie było już w niej pieniędzy ani dokumentów. Włożyłam do środka czerwony drewniany ołówek, który Asia przywiązała do klucza.
Na wieczku Alik wypalił jedno zdanie.
„Jeśli masz tylko kromkę, podziel ją tak, żeby nikt nie jadł sam”.
Gdy skończył, podał mi swój szkicownik. Na ostatniej stronie narysował Asię przy samochodzie z żywnością. W jednej ręce trzymała bochenek chleba, a drugą wyciągała spod płaszcza kopertę.
— Mamo — zapytał — myślisz, że gdyby ludzie wiedzieli, co robiła, byłaby szczęśliwsza?
Popatrzyłam na pusty próg, na którym przez lata zostawiała przesyłki, i pokręciłam głową.
— Nie wiem. Ale wiem, że nie robiła tego dla ich pochwał.
Alik zamknął szkicownik.
Za ścianą dzieci zaczęły ostrzyć kredki. Jedna z nich upadła na podłogę i potoczyła się aż pod metalową skrzynkę.
Alik podniósł ją, obejrzał i powiedział:
— Tę zostawmy dla następnego dziecka.
Przegapiłeś początek?




