CZĘŚĆ 4
Słowa pana Wrony zawisły w ciszy. Lubow pobladła.
— On nie może tego zrobić — powiedziała.
— Może próbować. Jeśli pokaże kupującemu pierwszą umowę, ktoś może uznać, że ma prawo sprzedać dom.
Mama wsunęła chłodną dłoń w moją rękę.
— Jedźmy do domu.
— Nie musisz z nią rozmawiać — szepnęłam.
— Muszę. To mój dom.
Wyszłyśmy z kancelarii tuż przed południem. Halina ruszyła za nami samochodem, pan Wrona zabrał segregatory, a Lubow przez chwilę stała na schodach, niepewna, czy iść za nami.
Na podwórzu czekał obcy mężczyzna w jasnej koszuli. Obok niego stał syn Lubow, Marek, którego wcześniej nie znałam.
— Mamo, gdzie jest dokument? — rzucił.
— Nie będzie sprzedaży — odpowiedziała Lubow.
— Powiedziałaś, że wszystko załatwiłaś.
— Powiedziałam, że próbowałam.
Marek zwrócił się do mnie:
— Pani jest córką?
— I współwłaścicielką domu.
Mężczyzna w jasnej koszuli odsunął się o krok.
— Mnie powiedziano, że właścicielka podpisała umowę.
Pan Wrona podał mu dokumenty.
— Proszę przeczytać również oświadczenie pani Katarzyny i testament jej męża.
Marek zajrzał mu przez ramię. Gdy zobaczył podpis mamy, zacisnął usta.
— Mamo, co ty zrobiłaś?
— To ja powinnam zapytać ciebie — odparła Lubow. — Pożyczyłeś pieniądze i już znalazłeś kupującego?
— Mówiłaś, że masz umowę.
— Bo miałam! — wybuchła. — Katarzyno, obiecałaś mi dom za pomoc.
— Przyjęłam twoją pomoc. Nie oddałam ci prawa do decydowania o moim życiu ani o życiu córki.
Zapadła cisza. Przy studni wiatr poruszał blaszanym wiadrem, które miarowo uderzało o kamień.
Marek odwrócił się do kupującego.
— Proszę jechać. Tu nie ma żadnej sprzedaży.
— A moje pieniądze?
— Oddam je.
— Z czego?
Marek nie odpowiedział. Mężczyzna wsiadł do samochodu i odjechał, a Lubow została na podwórzu z rękami opuszczonymi wzdłuż ciała.
— Ile pożyczyłeś? — zapytałam Marka.
— Dwanaście tysięcy.
— Na co?
— Na warsztat. Czynsz, maszyny, zaległości. Myślałem, że sprzedamy dom i wszystko spłacę.
— Nie sprzedacie niczego — powiedziała mama.
Marek spojrzał na nią gniewnie, ale zaraz opuścił wzrok.
— Nie chciałem, żebyś straciła dach nad głową.
— Chciałeś, żebym straciła go na papierze.
Podeszłam do mamy. Bałam się, że zaraz upadnie, lecz stała prosto, podpierając się laską.
— Dlaczego nie powiedziałaś mi o testamencie ojca?
— Chciał, żebyś miała tutaj coś własnego. Bałam się, że gdy się dowiesz, pomyślisz o sprzedaży. Chciałam, żebyś budowała życie w mieście.
— Nigdy nie chciałam zabrać ci domu.
— Teraz to wiem. Wcześniej widziałam tylko twoją walizkę i to, jak często spoglądasz na zegarek.
Zabolało, bo przez trzy dni mówiłam o lekach, rachunkach i terminie powrotu, jakby mama była zadaniem do wykonania.
Odwróciłam się do Lubow.
— Oddasz kartę, rachunki i pieniądze.
— Nie mam już całej kwoty.
— Ile zostało?
— Tysiąc osiemset. Reszta poszła na jego długi.
Marek zakrył twarz dłonią.
Mama weszła do kuchni i oparła się o stół. Moje pojemniki wciąż stały na dolnej półce lodówki, tam, gdzie przesunęła je Lubow. Na prośbę mamy sąsiadka wyjęła kartę z kieszeni fartucha i położyła obok rachunków.
— Nie będę wyliczać ci każdego przyniesionego gołąbka — powiedziała mama. — Ale odtąd nie wchodź do mnie bez pytania.
— Katarzyno…
— I powiedz swoim dzieciom prawdę. Nie jestem waszym zabezpieczeniem.
Lubow chwyciła oparcie krzesła.
— Bałam się, że zostanę sama. Moje dzieci dzwonią, kiedy potrzebują pieniędzy. Ty jedna naprawdę mnie wpuszczałaś.
— Wpuściłam cię do kuchni. Nie dałam ci prawa rozporządzać moim życiem.
Lubow się rozpłakała, ale mama nie podeszła jej pocieszać.
Przy stole Marek podpisał w obecności pana Wrony zobowiązanie do zwrotu pieniędzy w ratach. Jako zabezpieczenie wskazał sprzęt ze swojego warsztatu, nie cudzy dom. Pan Wrona dopilnował formalności dotyczących odwołanej umowy. Bez krzyków i widowiska. Tylko podpisy, liczby i ręka mamy, która mimo gipsu nie drżała.
Załatwiłam miejscową opiekunkę na trzy godziny dziennie. Nie po to, by odbierać mamie niezależność, lecz żeby nie musiała polegać na jednej osobie. Ustaliłyśmy też, że będę przyjeżdżać częściej i nie będę udawać, że kilka dni wystarczy za wszystkie lata mojej nieobecności.
Tydzień później siedziałyśmy przy kuchennym stole. Mama kroiła kapustę jedną ręką, a ja próbowałam zawijać gołąbki. Każdy rozpadał mi się w palcach.
— Za mocno ściskasz — zauważyła.
— Boję się, że znowu wszystko się rozpadnie.
Spojrzała na mnie uważnie.
— To nie ściskaj. Zawiń tak, żeby mogło oddychać.
Ktoś zapukał do drzwi.
Lubow nie weszła od razu. Stała na progu z małą miską śmietany i kartką podpisaną przez nią oraz Marka. Przyniosła pierwszą ratę zwracanych pieniędzy.
— Mogę wejść? — zapytała.
Mama spojrzała na mnie i tym razem nie odpowiedziała za mnie.
— Jeśli zapytasz — powiedziałam.
Lubow skinęła głową. Dopiero po zaproszeniu przekroczyła próg. Postawiła śmietanę na stole, nie dotykając lodówki, szafek ani mojego ręcznika.
Mama podała jej nóż.
— Usiądź. Pokażę Oksanie, jak robić prawdziwe gołąbki.
Lubow usiadła naprzeciwko mnie. Przez chwilę milczałyśmy. Potem wzięła liść kapusty i ostrożnie złożyła jego brzegi.
— Nie za ciasno — przypomniała mama.
Położyłam swój pierwszy krzywy gołąbek na talerzu, który Lubow kiedyś wyjęła bez pytania. Tym razem to ja powiedziałam:
— Ten zostaje dla mamy.




