CZĘŚĆ 4
…Przez chwilę słyszałam tylko trzaski dochodzące z telefonu i szelest papierów na masce samochodu.
— Proszę powiedzieć nazwisko — poprosiłam.
Sekretarka zawahała się.
— Tomasz Nowak.
Mój starszy brat.
Tomasz mieszkał w mieście, prawie dwie godziny drogi od nas. Od pogrzebu pojawił się tylko raz, przyniósł gotowe kanapki i przez dziesięć minut mówił o tym, że sad jest „zbyt dużym ciężarem dla samotnej kobiety”. Potem zasugerował, żebym sprzedała działkę, spłaciła kredyt i przeniosła się bliżej niego.
Wtedy uznałam to za niezdarną troskę.
Teraz poczułam, jak zimno przechodzi mi po karku.
— Jaki dokument złożył? — zapytałam.
— Wniosek o korektę granicy oraz o uznanie północnego pasa za wspólną własność spadkową. Dołączono kopię pełnomocnictwa z podpisem pani męża.
Spojrzałam na Monicę.
— Wiedziałaś o tym?
Nie odpowiedziała.
Jej milczenie miało ciężar kamienia.
— Monica.
Kobieta usiadła na odwróconym wiadrze. Na jej spódnicy osiadły trociny z naprawianej skrzynki.
— Tomasz przyszedł do mnie trzy tygodnie temu — powiedziała w końcu. — Powiedział, że Daniel przed śmiercią chciał sprzedać część sadu. Twierdził, że ty nie dasz rady go utrzymać.
— I co ci obiecał?
— Pieniądze za pomoc. Miałam pokazać, że od lat korzystam z północnego rzędu. Miał powiedzieć w urzędzie, że działka jest źle oznaczona.
Ben odsunął się ode mnie.
— Wujek chciał zabrać drzewa tacie?
Nie umiałam mu odpowiedzieć.
Roman ścisnął dokumenty pod pachą.
— To nie była zwykła kradzież owoców — powiedział. — Ktoś próbował przejąć ziemię.
Monica spojrzała na mnie mokrymi oczami.
— Nie wiedziałam, że podrobił podpis. Myślałam, że wszystko jest załatwione.
— A pieczęć Daniela?
— Dał mi ją Tomasz. Powiedział, że używał jej przy dawnych rachunkach.
Poczułam, jak żal ustępuje miejsca czemuś ostrzejszemu. Daniel nie zostawił mi majątku, którego pragnęłam. Zostawił mi sad, dzieci i kilka zeszytów z notatkami. Tomasz zobaczył w tym wszystkim tylko ziemię, którą można sprzedać.
— Zadzwoń do niego — powiedziałam.
Monica drgnęła.
— Po co?
— Chcę, żeby usłyszał, że nie będziesz już jego świadkiem.
— Nie mam odwagi.
— Masz. Ukradłaś owoce, bo byłaś zdesperowana. Teraz możesz przynajmniej nie pomóc mu ukraść naszego domu.
Wyjęła telefon. Długo patrzyła na numer, potem nacisnęła połączenie. Tomasz odebrał po drugim sygnale.
— Wszystko gotowe? — zapytał. — Urząd powinien przyjąć dokumenty bez problemu.
Monica włączyła głośnik.
— Nie będę kłamać — powiedziała.
Po drugiej stronie zapadła krótka przerwa.
— Co ty wyprawiasz?
— Powiedziałeś, że Klara niczego nie sprawdzi. Powiedziałeś, że Daniel chciał sprzedać sad. To nieprawda.
— Nie rozumiesz spraw rodzinnych.
— Rozumiem, że dałeś mi pieczęć i kazałeś wejść na jej ziemię.
Jego głos stwardniał.
— Jeśli się wycofasz, sama poniesiesz konsekwencje.
— Nie sama — odpowiedziałam, zanim Monica zdążyła przerwać. — Roman ma twoje zamówienie, Edward ma notatki Daniela, a urząd ma już prawdziwą umowę. Jutro złożę wyjaśnienia i zawiadomię o podrobionym podpisie. Nie po to, żeby cię upokorzyć. Po to, żebyś nie sprzedał życia, którego nie umiałeś uszanować.
Tomasz rozłączył się.
Nikt przez chwilę się nie poruszył.
Potem Monica wstała.
— Oddam ci zaliczkę — powiedziała. — Nie mam wszystkiego, ale sprzedam samochód.
— Nie sprzedawaj go. Adrian wozi nim córkę do lekarza.
— Po tym wszystkim nadal chcesz mi pomóc?
— Nie myl pomocy z pobłażaniem. Odpracujesz gałęzie, oddasz owoce i powiesz prawdę w urzędzie. Jeśli to zrobisz, pomogę ci znaleźć inne rozwiązanie.
Pan Edward odezwał się cicho:
— Znam gospodarstwo, które szuka kogoś do pakowania zbiorów. Płatne od dnia. Mogę zapytać.
Monica zakryła usta dłonią. Łzy spadły jej na kwiatowy materiał bluzki.
— Daniel zrobiłby to samo — szepnęła.
— Daniel najpierw kazałby ci przestać kraść — odparłam. — Potem zapytałby, dlaczego nie poprosiłaś.
Tego dnia pojechałam do urzędu z notesem Daniela, prawdziwą umową i kartkami znalezionymi przy skrzynkach. Sekretarka zrobiła kopie, a kierownik unieważnił wniosek do czasu wyjaśnienia sprawy. Tomasz musiał przyjechać osobiście.
Przyjechał wieczorem.
Nie wszedł do domu. Stał przy płocie w eleganckim płaszczu, który nie pasował do błotnistego podwórka. W dłoni trzymał akt własności.
— Chciałem tylko zabezpieczyć twoją przyszłość — powiedział.
— Bez pytania?
— Byłaś w żałobie. Ktoś musiał myśleć.
— Myślenie nie daje prawa do mojego podpisu.
Spojrzał na puste drzewa.
— Ten sad jest wart fortunę.
— Dla ciebie. Dla mnie to miejsce, w którym Ben nauczył się rozpoznawać dojrzałe owoce.
— Nie utrzymasz go sama.
— Nie sama. Edward pomoże mi przy przycinaniu. Roman kupi następny zbiór na uczciwej umowie. A Monica będzie pracować za to, co zabrała.
Tomasz roześmiał się krótko.
— Naprawdę jej wybaczasz?
— Nie wybaczyłam. Dałam jej możliwość naprawy. To różnica.
— A mnie?
Popatrzyłam na człowieka, który jako jedyny znał kod do sejfu Daniela, hasło do rachunku i wszystkie nasze rodzinne słabości. Najbardziej bolało nie to, że próbował zabrać ziemię. Bolało, że uznał moje dzieci za przeszkodę między nim a pieniędzmi.
— Tobie oddam kopię dokumentów — powiedziałam. — Oryginały zostają przy mnie. I nie będziesz już pełnomocnikiem żadnej mojej sprawy.
— Jestem twoim bratem.
— Dlatego miałeś szansę zapytać. Nie skorzystałeś.
Następnego ranka Monica przyszła przed wschodem słońca. Nie miała już kwiatowej bluzki. Założyła grube rękawice i przyniosła nową szczeblinę do drabiny Daniela.
Ben stał przy pierwszym drzewie z młotkiem w ręku.
— Umiesz naprawiać drabiny? — zapytał.
— Nie — przyznała. — Ale nauczę się.
— Mój tata robił to inaczej.
— Pokażesz mi?
Ben spojrzał na mnie. Skinęłam głową.
Chłopiec uklęknął przy drabinie i zaczął tłumaczyć jej, gdzie trzeba przyłożyć deskę. Monica słuchała uważnie, choć śrubokręt kilka razy wyślizgnął się jej z dłoni.
Ja sprawdziłam młode gałęzie. Część dało się uratować. Nie wszystkie.
Jedno drzewo, najstarsza jabłoń Daniela, miało pęknięty konar. Edward powiedział, że może nie przetrwać następnej zimy. Przywiązałam go więc pasem z dawnego fartucha męża i zostawiłam na nim małą mosiężną tabliczkę z datą posadzenia.
Nie po to, żeby udawać, że nic się nie stało.
Po to, żeby pamiętać, co trzeba chronić.
Tydzień później Monica stanęła przed urzędnikiem i podpisała oświadczenie, że korzystała z owoców bez zgody, a Tomasz nakłaniał ją do potwierdzenia nieprawdziwej granicy. Tomasz musiał wycofać wniosek i zwrócić pieczęć Daniela. Nie przeprosił. Zostawił ją na stole i wyszedł, zanim zdążyłam zapytać, czy choć raz pomyślał o Benie.
Monica pracowała w sadzie przez całą jesień. Oddała Romanowi zaliczkę z pierwszych wypłat, a resztę odpracowała przy naprawie płotu i podlewaniu drzew. Nie stałyśmy się przyjaciółkami. Nie tego potrzebowałam.
Pewnego popołudnia Ben przyniósł mi pierwsze jabłko z jedynej ocalałej gałęzi.
— Mamo, jest już dojrzałe.
Wzięłam owoc i przekroiłam go nożem Daniela. W środku nie było idealny. Jedna połowa miała ciemną plamę po uderzeniu, druga pachniała słodko.
Zawołałam Monicę.
— Podzielimy je? — zapytałam.
Podeszła powoli, wycierając dłonie o spodnie.
— Mogę?
Podałam jej połowę, a drugą dałam Benowi. Zosia dostała najmniejszy kawałek i od razu ubrudziła nim policzek.
Monica przełknęła swój kęs.
— Daniel naprawdę mówił, że te drzewa będą was karmić.
— Mówił też, że kto chce owoców, powinien najpierw zadbać o korzenie.
Spojrzała na uszkodzoną jabłoń, na nową szczeblinę w drabinie i na dzieci siedzące w trawie.
Potem wzięła młotek i podeszła do pękniętego konaru.
— Klara — powiedziała — pokaż mi, jak przywiązać go tak, żeby nie złamać go jeszcze bardziej.
A Ben podał jej pas Daniela i odparł:
— Najpierw trzeba trzymać delikatnie.




