CZĘŚĆ 4
O szóstej czterdzieści siedem rano siedziałam przy stole z wydrukiem tej wiadomości w dłoni. Skarlet spała w drugim pokoju, oddychając spokojnie, bez tlenu i bez gorączki. Jej żółta spinka leżała obok kubka z herbatą.
Czytałam zdanie matki raz po raz.
„Moja córka nie może dowiedzieć się, że nie stać nas na ten dom”.
To nie był przypadkowy wstyd.
To był plan.
Helena przez trzy lata udawała przede mną niezależną, bo bała się, że przestanę finansować jej wygodne życie. Ojciec wiedział przynajmniej od roku. Zarządca przesłał mi całą korespondencję, bo jego pracownik znalazł ją w dokumentach dotyczących odnowienia umowy.
O siódmej piętnaście zadzwoniła szkolna pielęgniarka.
— Maju, pracownica opieki przyjedzie o dziesiątej. Chce porozmawiać z tobą i zobaczyć, jak Skarlet dochodzi do siebie.
— Dobrze.
— Nie musisz niczego łagodzić. W notatce zapisałam dokładnie, co usłyszałam.
— Dziękuję.
Po drugiej stronie zapadła krótka cisza.
— To ja powinnam była mocniej zareagować, kiedy pańska matka odmówiła.
— Pani zrobiła, co mogła. To ja uwierzyłam, że moi rodzice zrobią resztę.
O dziewiątej trzydzieści rodzice pojawili się pod budynkiem. Nie zapukałabym im, gdyby chodziło tylko o rachunki, ale chciałam, żeby rozmowa odbyła się przy świadku. Pracownica szkoły, pani Elżbieta, siedziała już w salonie z notesem na kolanach.
Helena weszła pierwsza. Miała na sobie płaszcz z drogim kołnierzem, lecz pod oczami widniały ciemne półksiężyce. Roman trzymał teczkę z receptami.
— To przesada — powiedziała matka, zanim usiadła. — Jedna pomyłka, a ty urządzasz rodzinny proces.
— To nie był proces — odparłam. — To była chora dziewczynka na deszczu.
Pani Elżbieta otworzyła notes.
— Pani Heleno, czy odmówiła pani odebrania wnuczki?
— Nie miałam obowiązku.
— Czy powiedziała pani, że dziecko powinno nauczyć się odpowiedzialności?
— Byłam zdenerwowana.
— Czy wiedziała pani o temperaturze?
Helena spojrzała na mnie.
— Powiedziała, że ma gorączkę.
— Czterdzieści stopni i sześć — dopowiedziałam.
Matka zacisnęła usta.
— Nie wiedziałam, że jest aż tak źle.
— Wiedziałaś — powiedziałam. — Pielęgniarka ci powiedziała.
Roman położył teczkę na stole.
— Maju, sprzedamy samochód. Znajdziemy tańsze mieszkanie.
— Macie dwadzieścia dni na opuszczenie domu. Zarządca zgodził się na przedłużenie do trzydziestu, jeśli podpiszecie plan spłaty zaległości za media.
Matka gwałtownie podniosła głowę.
— Ty chcesz, żebyśmy spłacali ci pieniądze?
— Nie. Nie będę żądała zwrotu ani jednej złotówki.
Roman spojrzał na mnie z niedowierzaniem.
— Więc czego chcesz?
— Żebyście przestali udawać, że was utrzymuję z obowiązku. I żebyście nie zbliżali się do Skarlet bez mojej zgody.
— Jesteśmy jej dziadkami! — wybuchła Helena.
— Dziadkowie nie zostawiają chorego dziecka na zimnie, bo nie chcą ubrudzić samochodu.
— Nie chodziło o samochód.
— Wiem. Chodziło o to, żebyś mogła powiedzieć, że to nie twój problem.
Pani Elżbieta zapisała coś w notesie. Skarlet poruszyła się w pokoju i pojawiła się w progu, owinięta kocem.
— Mamusiu, kto przyszedł?
Helena wyprostowała się.
— Babcia.
Skarlet spojrzała na nią bez uśmiechu.
— Babciu, dlaczego nie chciałaś po mnie przyjechać?
To pytanie trafiło w nią mocniej niż wszystkie dokumenty. Matka otworzyła usta, ale tym razem Roman odezwał się pierwszy.
— Bo byliśmy samolubni, kochanie.
Helena odwróciła się do niego z furią.
— Roman!
— Dosyć, Heleno. Przez lata brałem pieniądze od naszej córki i udawałem, że to normalne. Kiedy zadzwoniła, powinienem był pojechać po małą. Nie pojechałem, bo bałem się twojej złości.
Skarlet mocniej ścisnęła koc.
— Było mi zimno.
Roman spuścił wzrok.
— Wiem.
— I myślałam, że babcia mnie nie lubi.
Helena usiadła ciężko na krześle. Jej twarz straciła całą pewność.
— Ja… nie chciałam, żebyś tak myślała.
— Ale tak się stało — odpowiedziałam.
Pani Elżbieta poprosiła, żebym opowiedziała o leczeniu. Pokazałam wypis, rachunki i zalecenia lekarza. Nie używałam wielkich słów. Wystarczyły liczby: czterdzieści stopni i sześć, silne odwodnienie, tlen, sześć dni obserwacji.
Kiedy skończyłam, matka poprosiła o rozmowę sam na sam. Odmówiłam.
— Wszystko, co masz do powiedzenia, powiedz tutaj.
Helena spojrzała na panią Elżbietę, potem na Skarlet.
— Bałam się biedy — powiedziała. — Twój ojciec stracił pracę, a ja nie chciałam, żeby sąsiedzi wiedzieli. Kiedy zaczęłaś płacić, pomyślałam, że to tylko na chwilę. Potem przyzwyczaiłam się do domu, do dostaw, do tego, że niczego nie muszę odmawiać. Im dłużej to trwało, tym trudniej było się przyznać.
— I dlatego zostawiłaś Skarlet?
— Nie. Wtedy byłam wściekła.
— Na kogo?
Matka nie odpowiedziała od razu.
— Na ciebie. Za to, że twoje życie przypominało mi, czego sama nie zrobiłam.
To było pierwsze zdanie, które brzmiało jak prawda. Nie usprawiedliwiało jej. Ale przestało być wygodną wymówką.
Roman podpisał plan przeprowadzki tego samego popołudnia. Samochód został zwrócony przed upływem wyznaczonych siedemdziesięciu dwóch godzin. Ubezpieczenie ojca opłaciłam jeszcze przez jeden miesiąc, nie dla niego, lecz dlatego, że nagłe odcięcie leczenia byłoby okrucieństwem, którego nie chciałam mieć na sumieniu. Potem znalazł tańszy program i pracę na pół etatu w sklepie wędkarskim.
Helena przez kilka tygodni wysyłała wiadomości. Najpierw pełne pretensji. Później krótkie, niezgrabne zdania o tym, że znalazła małe mieszkanie nad piekarnią i zaczęła sprzedawać domowe przetwory na targu.
Nie odpowiedziałam od razu.
Spotkałam ją dopiero wtedy, gdy pani Elżbieta uznała, że może dojść do krótkiego spotkania w obecności osoby dorosłej. Było sobotnie południe, sala przychodni pachniała papierem i środkami dezynfekującymi. Skarlet trzymała w dłoni nową spinkę, tym razem w kształcie czerwonego parasola.
Helena przyniosła małe pudełko.
— Nie kupiłam tego — powiedziała. — Zrobiłam sama.
W środku leżała dzianinowa czapka z naszytą żółtą gwiazdą.
Skarlet dotknęła materiału.
— To dla mnie?
— Jeśli zechcesz ją przyjąć.
— A przyjedziesz po mnie, kiedy będę chora?
Helena zacisnęła palce na kolanach.
— Jeśli twoja mama pozwoli i jeśli będę mogła, przyjadę. Ale nie obiecam czegoś, czego nie potrafię dotrzymać.
Skarlet spojrzała na mnie. Nie zdecydowałam za nią.
— Możesz powiedzieć babci, czego potrzebujesz — szepnęłam.
— Żebyś nie mówiła, że to nie twój problem.
Helena skinęła głową. Łzy spadły jej na rękawy, ale nie wyciągnęła rąk do wnuczki.
— To nie będzie już twoje zdanie — obiecała.
Nie wiedziałam, czy jej wierzę. Wiedziałam tylko, że wiara nie może zastępować granic.
Kiedy wychodziłyśmy z przychodni, Skarlet włożyła czapkę i poprawiła żółtą gwiazdę nad uchem. Na schodach zatrzymała się i spojrzała na babcię przez szybę.
— Mamo, ona naprawdę zrobiła ją dla mnie.
— Widzę.
— To jeszcze nie znaczy, że zapomniałam.
— Wiem, kochanie.
Skarlet przycisnęła do piersi czerwony parasol, a ja zobaczyłam, jak Helena po drugiej stronie szyby zaczyna sprzedawać pierwsze słoiki na małym sobotnim targu, bez luksusowego samochodu, bez cudzych przelewów i bez możliwości ukrycia ceny własnych wyborów.
Na etykiecie jednego słoika widniało krzywo napisane słowo: „wiśnia”. Skarlet przyglądała mu się chwilę, po czym powiedziała cicho:
— Mamo, następnym razem niech babcia przyjdzie z parasolem.
Przegapiłeś początek?




